तातोपानी नाका पुनः खोल्ने नेपालको प्रयासमा चीनको सुरक्षा चिन्ता बाधक
चित्र: एआई-निर्मित (AI-generated illustration)
वैकल्पिक नाकाहरू बाढी-पहिरोले अवरुद्ध भएपछि नेपालले तातोपानी नाका खोल्न चीनसँग कूटनीतिक प्रयास बढाएको छ, तर बेइजिङले अझै स्पष्ट प्रतिबद्धता जनाएको छैन।
अगस्ट २६ गतेको भोटेकोशी बाढीले रसुवागढी नाका बन्द भएपछि नेपालले सिन्धुपाल्चोकस्थित तातोपानी नाका वैकल्पिक रूपमा खोल्न चीनसँग कूटनीतिक पहल बढाएको छ। चीनले भने नियमित सञ्चालनको स्पष्ट प्रतिबद्धता अझै जनाएको छैन। अधिकारीहरूका अनुसार चीनले सुरक्षा चिन्ता, पूर्वाधार समस्या र बारम्बार हुने पहिरोको कुरा उठाएको छ, र यसको पछाडि तिब्बती शरणार्थी तथा सीमावर्ती क्षेत्रमा चीन विरोधी गतिविधिको आशंका पनि जोडिएको बताइएको छ।
मुस्ताङको कोराला नाका पनि बाढी र पहिरोले अवरुद्ध भएपछि दसैंअघि सामान ढुवानीमा अवरोध पुगेको थियो। नेपाल ट्रान्स हिमालयन बोर्डर कमर्स एसोसिएसन लगायतका व्यापारिक निकायले चिनियाँ राजदूतलाई तातोपानी खोल्न आग्रह गरेका थिए। सिन्धुपाल्चोकका प्रमुख जिल्ला अधिकारीका अनुसार परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत छलफल चलिरहेको भए पनि नाका कहिले खुल्ने भन्ने यकिन छैन, तथापि हालैका संकेत सकारात्मक रहेको बताइएको छ। एक बैठकमा चिनियाँ राजदूतले प्रमुख चाडपर्वका लागि केही समय तातोपानी खोल्न सकिने तर दीर्घकालीन सञ्चालनका लागि थप अध्ययन आवश्यक रहेको बताएका थिए, साथै रसुवागढी र कोराला खोल्नमा जोड दिए।
व्यापारीका अनुसार तातोपानीबाट सामान काठमाडौं पुग्न १० देखि १२ दिन लाग्छ जबकि कोरालाबाट १४ देखि १५ दिन लाग्छ, र कन्टेनर ढुवानी लागत पनि तातोपानीमा निकै सस्तो हुन्छ। जाडो याममा हिउँ र हिमपातले कोराला नाकाको सञ्चालनमा समस्या आउने भएकाले तातोपानी खोल्नु आवश्यक रहेको उनीहरूले बताएका छन्।
तातोपानी नाका सन् २०१५ को भूकम्पपछि बन्द भई सन् २०१९ मा सीमित मालवस्तु ओसारपसारका लागि खोलिएको थियो, त्यसपछि कोभिड महामारीका कारण पुनः बन्द भएको थियो। भूकम्पअघि यस नाकाबाट ताम्रबर्तन, हस्तकला, पिठो, नुडल्स, अण्डा, घिउ र जडिबुटी निर्यात हुने गरेको थियो।
स्रोत: Kathmandu Post